Wstęp
SS „Stephen Hopkins” był amerykańskim statkiem transportowym typu Liberty, który zyskał sławę podczas II wojny światowej dzięki swoim heroiczny działaniom na morzu. Statek, który został zbudowany w 1942 roku, odznaczał się nie tylko swoją rolą w transporcie, ale również niezwykłym starciem z niemieckim okrętem nawodnym. W trakcie swojego krótkiego, lecz pełnego dramatycznych wydarzeń istnienia, SS „Stephen Hopkins” dokonał wyczynu, który zapisał się w historii morskiej – jako pierwszy amerykański statek, który zatopił niemiecki krążownik pomocniczy. W artykule omówimy historię tego jednostki, jej osiągnięcia oraz tragiczne wydarzenia, które miały miejsce podczas ostatniego rejsu.
Budowa i nazwa statku
SS „Stephen Hopkins” został zbudowany w 1942 roku i wodowany 14 kwietnia tego samego roku. Statek otrzymał nazwę na cześć Stephena Hopkinsa, jednego z sygnatariuszy Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych. Jako jednostka typu Liberty, „Hopkins” był częścią większego programu budowy statków transportowych mających na celu wsparcie amerykańskich sił zbrojnych w czasie wojny. Statki te charakteryzowały się prostą konstrukcją oraz możliwością szybkiej produkcji, co było kluczowe w kontekście rosnących potrzeb logistycznych frontu.
Rejs i starcie z niemieckim krążownikiem
Dnia 27 września 1942 roku, SS „Stephen Hopkins” znajdował się w rejsie z Kapsztadu do Gujany Holenderskiej pod balastem. O godzinie 8:52, podczas mglistych warunków atmosferycznych, statek napotkał niemiecki krążownik pomocniczy „Stier” oraz towarzyszący mu statek zaopatrzeniowy „Tannenfels”. Pomimo iż „Stier” dysponował przewagą ognia – czterema działami kal. 150 mm – załoga „Hopkinsa” odmówiła zatrzymania i postanowiła stawić opór. Ogień otworzyły zarówno zamontowane na statku działa kal. 102 mm, jak i sprzężone działka przeciwlotnicze oraz karabiny maszynowe.
Pomimo dość szybkiego zniszczenia mostku i radiostacji przez niemieckie działa, załoga SS „Stephen Hopkins” wykazała się niezwykłą odwagą oraz umiejętnościami strzeleckimi. Pod dowództwem porucznika marynarki Kennetha Willeta, artylerzyści oddali około 35 strzałów w kierunku „Stiera”. Po śmierci części obsługi stanowiska działowego dowodzenie przejął ochotniczo kadet Edwin Joseph O’Hara. Dzięki ich wysiłkom udało się uszkodzić maszynę sterową i silnik główny krążownika, co spowodowało jego unieruchomienie.
Ostatnie chwile bitwy
Starcie między SS „Stephen Hopkins” a niemieckim krążownikiem trwało do godziny 9:18, kiedy to Niemcy przerwali ogień. Z powodu pożaru na pokładzie amerykańskiego statku oraz zagrożenia wybuchem torped, załoga „Stiera” podjęła decyzję o zatopieniu własnego okrętu i przeniesieniu się na statek zaopatrzeniowy „Tannenfels”. Niestety, w wyniku intensywnego ostrzału i pożaru SS „Stephen Hopkins” zatonął o godzinie 10:00.
Straty ludzkie i uratowani
Na pokładzie SS „Stephen Hopkins” znajdowało się 58 osób – 42 marynarzy, 15 artylerzystów oraz jeden pasażer. W wyniku starcia około połowa załogi zginęła, a część rozbitków miała trudności z dotarciem do szalup ratunkowych. Niemieckie jednostki próbowały poszukiwać ocalałych członków załogi, jednak złe warunki pogodowe i mgła skutecznie utrudniły te działania.
Ostatecznie spośród 58 osób na pokładzie przeżyło jedynie 19 członków załogi. Czwórka z nich zmarła później podczas dryfu w szalupie ratunkowej. Pozostałe 15 osób dotarło do wybrzeży Brazylii po miesiącu tułaczki na morzu. Wśród ofiar byli między innymi kapitan statku Paul Buck oraz starszy oficer Richard Moczkowski.
Odznaczenia i upamiętnienie
W uznaniu bohaterskich działań kapitana Paula Bucka oraz reszty załogi SS „Stephen Hopkins”, kilka osób zostało odznaczonych pośmiertnie. Kapitan Buck, starszy oficer Moczkowski, drugi oficer Joseph Earl Layman oraz kadet Edwin O’Hara otrzymali Merchant Marine Distinguished Service Medal. Dowódca obsługi działa Kenneth Willett został natomiast uhonorowany najwyższym odznaczeniem marynarki wojennej – Krzyżem Marynarki Wojennej.
Dodatkowo, na cześć członków załogi oraz samego statku nazwano cztery nowe jednostki typu Liberty: SS „Paul Buck”, SS „Edwin Joseph O’Hara”, SS „Richard Moczkowski” oraz SS „Stephen Hopkins II”. W późniejszych latach powstały również inne jednostki noszące imiona bohaterów tej tragicznej bitwy, takie jak niszczyciel eskortowy USS „Kenneth M. Willett” oraz zbiornikowiec floty USS „Paul Buck”. Imieniem kadeta O’Hary nazwano także kompleks budynków Akademii Marynarki Handlowej Kings Point w Nowym Jorku.
Zakończenie
SS „Stephen Hopkins” pozostaje symbolem odwagi i determinacji amerykańskiej marynarki handlowej podczas II wojny światowej. Choć jego historia zakończyła się tragicznie, to jednak pamięć o dzielnej załodze oraz ich poświęceniu żyje dalej dzięki licznym odznaczeniom i upamiętnieniom. Działania podjęte przez tę jednostkę pokazują znaczenie każdego członka załogi w walce o wolność oraz obronę wartości demokratycznych w czasach kryzysu.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).